Thầy cô đừng dán những thứ này vào AI: bảo vệ dữ liệu học sinh

AI chat tiện thật, nhưng có một thói quen mình thấy nhiều thầy cô hay quên: dán nguyên bảng điểm, hồ sơ học sinh vào để “nhờ AI nhận xét”. Đừng nha. Bài này mình giải thích vì sao và cách làm an toàn hơn.

Mình không phải luật sư, đây là tóm tắt để bạn nắm ý chính.

Luật nói gì về dữ liệu cá nhân?

Nghị định 13/2023/NĐ-CP ban hành ngày 17/04/2023, có hiệu lực từ 01/07/2023. Nghị định chia dữ liệu cá nhân thành 2 nhóm:

Cơ bản: họ tên, ngày sinh, giới tính, nơi sinh/thường trú, quốc tịch, hình ảnh, số điện thoại, số CCCD/định danh, hộ chiếu, mã số thuế, tài khoản số, lịch sử hoạt động trên mạng…
Nhạy cảm: quan điểm chính trị/tôn giáo, tình trạng sức khỏe và đời tư trong hồ sơ bệnh án (trừ nhóm máu), nguồn gốc chủng tộc/dân tộc, tình trạng tính dục, tài sản cá nhân, khiếu nại…

Chủ thể dữ liệu có nhiều quyền: được biết, đồng ý, truy cập, rút lại đồng ý, xóa dữ liệu, hạn chế hoặc phản đối xử lý, khiếu nại và đòi bồi thường. Khi rút lại đồng ý, bên xử lý phải xóa dữ liệu trong vòng 72 giờ.

Luật mới hơn

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (91/2025/QH15): ban hành 26/06/2025, hiệu lực 01/01/2026, gồm 5 chương, 39 điều. Nâng khung pháp lý từ nghị định lên luật.
Luật Trí tuệ nhân tạo (134/2025/QH15): ban hành 10/12/2025, hiệu lực 01/03/2026. Quản lý theo rủi ro (3 nhóm: cao, trung bình, thấp). Nghiêm cấm dùng AI để thao túng hành vi, xâm phạm quyền riêng tư, thu thập dữ liệu trái phép, hoặc tung tin giả/deepfake lừa đảo.

Mức phạt cụ thể thì mình chưa check được, nên không nêu ở đây.

Checklist: đừng dán vào AI

Mình tự rút ra từ các nhóm dữ liệu ở trên:

Họ tên đầy đủ của học sinh, phụ huynh
Ngày sinh, địa chỉ, số điện thoại
Số CCCD/định danh, mã học sinh
Ảnh học sinh, ảnh có thể nhận ra mặt
Tình trạng sức khỏe, hồ sơ bệnh án
Hoàn cảnh gia đình, dân tộc, tôn giáo
Đơn khiếu nại, nội dung xử lý kỷ luật

Cách làm an toàn: ẩn danh trước khi nhập

Thay tên thật bằng ký hiệu và chỉ giữ thông tin cần thiết.

Use case: nhận xét học kỳ. Thay vì dán nguyên hồ sơ, bạn viết:

Bạn là giáo viên chủ nhiệm. Viết nhận xét học kỳ ngắn, tích cực, cụ thể cho “học sinh A”: điểm mạnh là [điểm mạnh], cần cải thiện là [điểm cần cải thiện]. Giọng thân thiện, dưới 80 từ.

Sau đó bạn tự thêm tên vào bản cuối, trên máy mình.

Thêm vài tips:

Xóa metadata, tên file có tên học sinh trước khi upload.
Hỏi trường xem có quy định riêng về tool AI được dùng không.
Nếu không chắc, cứ coi thông tin đó là “không dán”.

Tóm lại

Nghị định 13/2023, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 và Luật AI 2025 đều nhấn mạnh quyền riêng tư. Quy tắc dễ nhớ: ẩn danh trước, nhập sau, đọc lại trước khi dùng. Tên, số điện thoại, CCCD, sức khỏe, hoàn cảnh gia đình thì đừng đưa vào AI nha.